

D3987

ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་དཔལ་བརྩེགས་ཀྱིས་ཞུས་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པ།།[་@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བུདྡྷ་ཨ་ནུ་སྨྲྀ་ཏི་ཊཱི་ཀཱ་། བོད་སྐད་དུ། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ ཕྱག་འཚལ་ལོ།།སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྟན་པ། དང་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་དང་བ་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་གཏན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཉེ་བར་སྟོན་ པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཁོ་ནའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ།།རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་ན་དང་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་དང་བ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཚིག་དགུས་བགེགས་བཅོམ་པ་དང་། སྟོན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ གསུང་བ་ཉིད་དང་།སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་གཤེགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། མི་ལྡན་པ་ལ་གཟིགས་པ་དང་། སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་འདུལ་བར་མཛད་པ་དང་། སྟོན་པ་ཉིད་དེ་གང་དག་ལ་གནས་པ་དང་། གང་དག་གི་དོན་ ཡིན་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་ན་བཅོམ་པ་དང་ལྡན་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་བགེགས་བཅོམ་པ་སྟོན་ཏོ། །འདིར་སྟོན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པའི་བགེགས་གང་ཞེ་ན།ལྷའི་བུའི་བདུད་ཡིན་ཏེ། དེ་བཅོམ་པས་དང་པོ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་དག་གིས་ནི་སྟོན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་སྟོན་ཏོ།།སྟོན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གསུང་བ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དང་། སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །གསུང་བ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི། གང་གིས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཆོས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་ པར་བྱེད་པ་ཉིད་དེ།ཆོས་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲུབ་པ་ཉིད་ནི་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ རྣམས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ན་དགྲ་དག་ཡིན་ནོ།།ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ནི། ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཀུན་ནས་སངས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ནི་སྟོན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པོ་དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པས་དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁོ་ནས་སྟོན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བརྙེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྟོན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་སྟོན་ཏོ། །རིག་པ་དང་ཞབས་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དེ། མི་མཐོང་བའམ་རྐང་པ་མེད་པར་འགྲོ་མི་ནུས་པས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་རིག་པ་ ཡིན་ནོ།།ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཞབས་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རིག་པ་དང་ཞབས་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་སྟེ། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དག་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྔོན་རོལ་དུ་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞབས་ཡིན་ཏེ། སྔར་ སྤྱད་པ་ནི་ཞབས་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།

由大译师班智达巴则校对并审定。
梵文为：Buddha Anusmṛti Ṭīkā，藏文为：佛随念广释。
顶礼文殊童子。
讲述佛随念。第一是通过如来功德殊胜的本质来生起清净信解，因此是共同的。第二是示现永远成办众生利益的方便，因此是菩萨们不共的。
首先，如何通过如来功德殊胜的本质来表达清净信解呢？依次以九句宣说：降伏魔障、圆满教主性、圆满说法性、修证性的特征、何因、如何到来、观察具缘众生与无缘众生、调伏具缘众生、教主性住于何处及为何等众生之利益，通过这些来表达功德殊胜的本质。
其中'薄伽梵'这一词，从词源学角度来说，具足'降伏'之义，故称'薄伽梵'，表示降伏魔障。此处教主性圆满的障碍是什么呢？是天子魔，因为降伏了它而首先获得圆满教主性。
'如来、应供、正等觉'这些词表示圆满教主性。圆满教主性有两种：说法性的特征和修证性的特征。圆满说法性是指世尊如来宣说无颠倒法，因为如实无颠倒地宣说法性。
修证性包括断证圆满和智慧圆满。断证圆满是具足应供性，故称'世尊应供'，烦恼因能损害一切善法之义故为'怨敌'。
由智慧圆满，因为正确无颠倒地遍知诸法，故称'正等觉'。无颠倒说法性、断除一切烦恼、现证一切法，以此圆满教主性即为究竟。这三者唯独世尊具足，因此唯有世尊获得一切种类圆满教主性。
'明行足'表示获得圆满教主性的因。明行即八支圣道，因为不见或无足则不能行走，故正见为'明'。其余支分为'行'。
或者明行是三学，增上慧学为'明'。增上戒学和增上心学因为是增上慧学之前应当修习，故为'行'，因为先前所行称为'行'。

།རིག་པ་སྔར་སྨོས་པ་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཤེས་རབ་དེས་མིག་བཞིན་དུ་མཐོང་ཞིང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་གིས་རྐང་པ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་བགྲོད་པར་བྱ་བར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ ཕྱིར་རིག་པ་དང་ཞབས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།ཡང་ན་དེ་ལ་རིག་པ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་རིག་པ་གསུམ་བཟུང་ལ། ཞབས་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་དེའི་སྔོན་རོལ་དུ་སྤྱད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བཟློག་པ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་དང་།ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ལྷག་པའི་སེམས་བཞི་བཟུང་ངོ་། །རིག་པ་གསུམ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་ པ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་བཞུགས་ཏེ། ནམ་གྱི་ཐུན་དང་པོ་དང་། དང་འོག་ལ་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པས་སེམས་ཅན་སྔོན་གྱི་མཐར་གཏོགས་པ་རྣམས་དང་། ཕྱི་མའི་མཐར་གཏོགས་ པ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་གནས་དང་།འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་གཟིགས་ནས་ཐུན་གསུམ་པ་ལ་ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་ནས་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བརྙེས་སོ།།རིག་པ་དེ་དག་གི་སྔོན་རོལ་དུ་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དང་། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་དང་། ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དག་ལ་ཡང་འཇིགས་པ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་སློབ་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སྤྱོད་དེ།དེ་ལ་སྤྱོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི། སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པའོ། །བཟློག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་མཚན་མ་དང་མངོན་རྟགས་སུ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམ་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་བསྡམས་པར་གྱུར་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ལྷག་པའི་སེམས་བཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལས་ཀྱང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལས་སུ རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་བོ།།དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། སྔར་བཤད་པའི་རིག་ པ་གསུམ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟ་བས་ན་རིག་པ་དེ་དག་དང་ཞབས་དེ་དག་དང་ལྡན་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྟོན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་ནི་སྟོན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཇི་ ལྟར་གཤེགས་པར་བྱ་བ་བཞིན་དུ་གཤེགས་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།ལེགས་པར་གཤེགས་པ་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་སྟེ། ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དོན་གྱིས་རིམས་ནད་ལེགས་པར་བྱང་བ་བཞིན་ནོ། །མ་ལུས་པར་རྫོགས་པ་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་སྟེ། ཤེས་བྱ་མ་ལུས་པར་རྟོགས་པའི་དོན་ གྱིས་ན་བུམ་པ་ལེགས་པར་གང་བ་བཞིན་ནོ།།དོན་འདི་གཉིས་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་དང་ཉན་ཐོས་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ནི་ཡང་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

前面所说的明智，由于它完全清净，因此戒律和禅定也将完全清净。以那智慧如眼睛般观见，以戒律和禅定如双足般行进，便能到达所欲抵达之处，因此'明智'和'足'这两个词是表示三学。或者，其中提到'明智'是指三明，提到'足'是指在此之前所修习的圆满戒律、圆满行为、圆满对治和现世安乐住的四种增上心。三明是：宿命随念智现证神通、死生智现证神通、漏尽智现证神通。如是，世尊坐于菩提树下，于初夜和中夜以宿命随念智和死生智观见众生过去际和未来际的宿命、死亡和转生，于后夜以漏尽智现证一切应断、应得、应证悟之法，断尽一切，现前证悟，获得一切智性。
在修习这些明智之前应当修习的是圆满戒律。其中圆满戒律有六种：具足戒律、住于别解脱戒、仪轨圆满、行境圆满、于微细罪过亦生畏惧、受持学处而修学。以这些便是完全清净的戒律。如是清净戒律后，为使禅定清净而修习圆满行为。
其中圆满行为是：于一切威仪中安住正知。圆满对治是：为不执著眼等所知的相和表征而守护诸根门。如是具足清净戒律、安住正知、守护诸根门后修习禅定。禅定即是现世安乐住的四种增上心。其中尤其是第四禅，为使第四禅堪能而修习禅定。
如是清净禅定后修习神通：神足通、天耳通、他心通和前述三明。因此，由于具足这些明和足，世尊获得圆满导师果位，所以具足明足是获得圆满导师果位之因。'善逝'表示如实而去。'善去'即是善逝，以不退转之义，如病痊愈。'圆满无余'即是善逝，以通达一切所知之义，如瓶盈满。这两层含义是为了区别于外道和声闻，因为外道会退转，所以不是善逝。

།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ལེགས་པར་གཤེགས་པ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི།ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་པའི་ཕྱིར་མ་ལུས་པར་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ལེགས་པར་གཤེགས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟོགས་པར་བྱ་བ་མ་ལུས་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རིག་པ་དང་ ཞབས་སུ་ལྡན་པས་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་མ་ལུས་པར་བརྙེས་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ།སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ། བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ། །སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་གཟིགས་པ་དང་། སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་འདུལ་བར་མཛད་པའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འཇིག་རྟེན་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་གཟིགས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་རིག་པ་ན་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི ནི་འཇིག་རྟེན་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་ཉིན་ལན་གསུམ་མཚན་ལན་གསུམ་དུ་སུ་ནི་ཉམས། སུ་ནི་འཕེལ། སུ་ནི་ཉམ་ང་བར་གྱུར། སུ་ནི་ངན་སོང་ལ་གཞོལ། སུ་ནི་ངན་ སོང་ལ་འབབ།བདག་གིས་གང་ནི་ངན་སོང་ལས་དྲངས་ནས་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ལ་དགོད་པར་བྱ། གང་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་སྐྱེད་པ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ། གང་གི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་ནི་ཐར་བར་བྱ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ལ་རྣམ་པར་གཟིགས་པར་མཛད་དོ། །སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་ སྒྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་འདུལ་བར་མཛད་པ་སྟོན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་གཟིགས་ནས་སྐྱེས་བུ་གང་དག་འདུལ་བར་འོས་པ་འདུལ་བར་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ནི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་དག་འདུལ་བར་མཛད་དོ། ། ཁ་ལོ་སྒྱུར་བའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་ནི་སྒྱུར་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བའི་ངོ་བོ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་དགའ་བོ་དང་། སོར་མོའི་ཕྲེང་བ་དང་། ལྟེང་རྒྱས་འོད་སྲུངས་ལ་སོགས་པ་འདུལ་བར་མཛད་པའི་སྐྱེས་བུ་ཁ་ཅིག་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི མུག་ཤས་ཆེ་བ་གདུལ་དཀའ་བ་རྣམས་ཀྱང་འདུལ་བའི་ཕྱིར་དང་།ཐབས་སླ་བ་མཆོག་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པས་འདོད་པ་བསོད་ནམས་དང་དུབ་པ་དང་ལྡན་པའི་མཐའ་སྤངས་ནས་དབུ་མའི་ལམ་གྱིས་འདུལ་བའི་ཕྱིར་དང་། དོན་གྱི་མཆོག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འདུལ་བའི་ཕྱིར་དང་། གཏན་ དུ་མི་ལྡོག་པར་འདུལ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་འདུལ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །འོ་ན་སྐལ་བ་མེད་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པར་མཛད་ཅེ་ན། དེ་དག་ལ་ ཡང་དབུལ་བ་དང་།ངན་འགྲོའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པས་ལོངས་སྤྱོད་དང་། བདེ་འགྲོ་ལ་སོགས་པ་ལ་འགོད་པར་མཛད་དོ། །སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་རིགས་མེད་པ་ལ་བྱའོ། །སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་རིགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འགོད་པར་ མཛད་དོ།།མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་ནི་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གྲོལ་བ་ལས་ཉམས་པ་ལས་བཟློག་སྟེ་གྱ་ནོམ་པ་ལ་འགོད་པར་མཛད་པས་སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་དེ་གང་དག་ལ་གནས་པ་དེ་ སྟོན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མཐོ་རིས་དང་། བྱང་གྲོལ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་མེད་པར་སྟོན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི།འདིས་ནི་གང་ལ་བདེན་པར་མཐོང་བ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དམིགས་པ་དེ་དག་གི་སྐབས་ཡིན་ནོ།

由于声闻等不具有再成为凡夫的机缘，虽然是善逝，但因为对一切所知之智有障碍，所以不是完全证悟。世尊因为是善逝，并且完全证悟一切所证，故称为善逝。如是具足明行，圆满获得一切导师功德的世尊的导师事业，以'世间解'、'调御丈夫无上士'这两个词来显示。
导师事业有两种：观察具缘和不具缘的世间，以及调伏具缘者。其中'世间解'是指观察具缘和不具缘的世间，了知世间即是世间解。这是因为了知具缘和不具缘的世间而称为世间解，如是世尊以佛眼于昼三时夜三时观察：谁在退失，谁在增长，谁在危难，谁趋恶趣，谁堕恶趣，我应当将谁从恶趣中拔出安置于善趣和解脱中，应当使谁未生的善根成熟，应当使谁已成熟的获得解脱，如是观察世间。
'调御丈夫'是显示调伏具缘者，世尊观察具缘和不具缘的世间后，对于应当调伏的人进行调伏，这些是具缘者，对他们进行调伏。因为成为调御的本体，所以调御是其本质。说'无上'是为了显示调御的特殊性，因为能调伏难陀、鸯掘摩罗、优楼频螺迦叶等一些贪嗔痴重难以调伏的人，以及用最殊胜无过失的善巧方便，舍弃欲乐和苦行二边而以中道调伏，并且调伏至最高目标涅槃，永不退转地调伏，故称为无上调御丈夫。世尊为了调伏具缘者而称为调御丈夫。
那么对于不具缘者如何摄受呢？对于他们也是从贫穷和恶趣的痛苦中救护，安置于受用和善趣等。不具缘者是指无种姓者。具缘者则是随其种姓安置于声闻等菩提。不定种姓者则是从因缘力退失解脱中挽回，安置于殊胜处，故称为无上调御丈夫。
'天人师'显示导师事业所依止的对象，世尊虽然无差别地为众生开示善趣和解脱道，但这里是指那些已见真谛、获得沙门果的情况。

།དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་ནི་འདིར་སྟོན་ པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཡིན་པར་དགོངས་ལ།དེའི་སྣོད་ནི་ལྷ་དང་མི་དག་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལྷ་དང་མི་དག་གི་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཚིག་དགུས་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་མཐའ་དག་མངོན་པར་བརྗོད་ཟིན་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ སྨོས་ཤེ་ན།གང་ལ་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་འདི་ཡོད་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གྲགས་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲགས་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་གྲགས་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གྲགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟར་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ལྟར་དེ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་རེ་རེ་ ལའང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།འདི་ལ་དངོས་པོ་མཐའ་དག་རྟོགས་པའི་བློ་ཡོད་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པ། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྟན་པ་འདི་ལ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སེམས་ཅན་གྱི་ དོན་རྒྱུ་གང་གིས་གཏན་དུ་དང་།སྐུ་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་ལ་བརྟེན་པ་དང་། བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཐབས་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་ན་གནས་ཤིང་དེ་ལ་མ་ཆགས་པར་དོན་མཛད་པ་དང་། དངོས་པོ་གང་ལ་ཆགས་པ་དང་། སྤང་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དང་། སྐུ་གང་དག་ལ་ བཞུགས་ནས་གཏན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་དོན་དེ་དག་གི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཚིག་གཉིས་དང་།དྲུག་དང་། གསུམ་དང་། བཞི་དང་། ཡང་དྲུག་དང་། གསུམ་དང་། གསུམ་དང་། བཞི་དང་། བཞིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པ། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་སྟོན་ཏེ། རྒྱུ་གཉིས་ལས་གཞན་དག་གིས་གཏན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་གིས་བསོད་ནམས་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཕྱུང་ནས་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར རོ།།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསོད་ནམས་དག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཕྱུང་ནས་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་བསོད་ནམས་ དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་།།འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གཟིགས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་གཟིགས་ཤིང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་སྦྱིན་པ་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་ཞིང་ སྦྱིན་པ་མི་ཟད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་མཛད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཆེད་དུ་ནི་བསྔོ་བར་མི་མཛད་ལ།དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་ཞིང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་མི་ཟད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བསྔོ་བ་མཛད་ཀྱི། བདེ་འགྲོ་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ སོགས་པའི་ཆེད་དུ་ནི་བསྔོ་བར་མི་མཛད་དོ།།དེ་ལྟར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་རྣམས་རྒྱུ་མཐུན་པར་གྱུར་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་བསོད་ནམས་མི་ཟད་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་གཏན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པར་སྤྱོད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡང་ཟད་པ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡིན་ནོ།

如实显示义理是此处佛陀的事业，考虑到其法器是天人，因此称为天人之师。以上述九种词语所要表达的一切殊胜功德已经宣说完毕，为何又说'佛世尊'这两个词呢？为了显示具有这些殊胜功德者即是佛世尊。
或者，'世尊'一词是作为名声的同义词来说的。'世尊'是具有名声者的意思，即广为人知之义。因此，这样说：'彼世尊以佛陀而闻名'，这是其含义。
同样也可分别用于'如是彼为如来'、'如是彼为阿罗汉'、'如是彼为正等觉'等称号。因为他具有通达一切事物的智慧，所以称为佛陀。
如来是福德随顺，善根不失等，在此所说的佛随念中，世尊为众生利益的因是什么，身为何，依于何，事业为何，方便为何，住于何处而无执著地利益众生，执著于何事，所断为何，智慧为何，住于何身而永远利益众生，这些内容分别以二句、六句、三句、四句、又六句、三句、三句、四句、四句来说明。
其中'如来是福德随顺，善根不失'这两句说明以何因永远利益众生，因为离开这两种因无法永远利益众生。凡夫们的福德果报用尽后会耗尽；声闻缘觉的善根会在无余涅槃界中灭尽。
如来的福德不会用尽果报后耗尽，因为如来是福德随顺。如是世尊住于菩萨行时，观察一切众生而不观察果报，为使一切布施等福德生起随顺因果，而特别回向布施，愿布施永不穷尽，而不回向为获得圆满受用。
同样，愿持戒等特别增上且永不穷尽而回向，而不为善趣、妙身等而回向。如是回向布施等福德成为随顺因，故如来福德无尽，由此永远利益众生。
如来的一切善根在无余涅槃界中也不会灭尽，因此善根不失。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉེ་བར་འདུས་བྱས་པའི་སྐུ་སྔོན་འཕགས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ རྩོལ་བ་མེད་པར་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བཟོད་པས་བརྒྱན་པ། བསོད་ནམས་ཀྱི་གཏེར་རྣམས་ཀྱི་གཞི། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ རྣམས་ཀྱིས་སྤྲས་པ།མཚན་གྱི་མེ་ཏོག་རྒྱས་པ། སྤྱོད་ཡུལ་རན་པར་མཐུན་པ། མཐོང་ན་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་དྲུག་གིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སྐུ་གང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གང་མཛད་པའི་སྐུ་དེ་སྟོན་ཏེ། སྐུ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དེའི་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་སྟོན་ཏེ།རྩ་བའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གནས་སྐབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མཛད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་བཟོད་པས་བརྒྱན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྩ་བའི་རྒྱུ་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཏོ།།བཟོད་པ་ནི་མཛེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བཟོད་པས་ནི་མཛེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་འདི་ནི་མདོག་ངན་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཁྲོ་བ་ཡིན། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བཟོད་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟེན་པ་དང་། དེའི་ མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་མཛེས་པའི་རྒྱུར་བཤད་དོ།།བསོད་ནམས་ཀྱི་གཏེར་རྣམས་ཀྱི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཏེ། སྐུའི་ཡན་ལག་སོ་སོའི་རྒྱུ་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པ་ལས་བརྩོན་ འགྲུས་མི་ཟད་པ་བསྟན་པའི་ནང་ནས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་མི་ཟད་པར་བསྟན་པ་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཅུ་འགྱུར་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བ་སྤུའི་ཁུང་གཅིག་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་གསུངས་ལ། བ་སྤུའི་ཁུང་ཐམས་ཅད་ མངོན་པར་འགྲུབ་པར་རྟོགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་འགྱུར་གྱིས་ནི་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཅིག་མངོན་པར་འགྲུབ་བོ།།དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་གཏོགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟོང་འགྱུར་གྱིས་ནི་མཛོད་སྤུ་དང་། གཙུག་ཏོར་དང་། ཆོས་ཀྱི་དུང་མ་གཏོགས་ པ་མཚན་རེ་རེ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པར་གསུངས་ལ།མཚན་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་འགྲུབ་པར་གཏོགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཁྲི་འགྱུར་གྱིས་ནི་མཛོད་སྤུ་འགྲུབ་བོ། །མཛོད་སྤུ་འགྲུབ་པར་གཏོགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འབུམ་འགྱུར་གྱིས་ནི་གཙུག་ཏོར་འགྲུབ་བོ། །གཙུག་ཏོར་འགྲུབ་པར་ གཏོགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བྱེ་བ་ཕྲག་འབུམ་འགྱུར་གྱིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དུང་མངོན་པར་འགྲུབ་བོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་གཏེར་རྣམས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་ནོ། །དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲས་པ། མཚན་ གྱི་མེ་ཏོག་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི།གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་མཛེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲས་པ་ནི་དེ་དག་མཚན་གྱི་འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།མཚན་གྱི་མེ་ཏོག་རྒྱས་པ་ནི་དེ་དག་རྒྱན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་ཡུལ་རན་པར་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་གནས་སྐབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། མངོན་དུ་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཛེས་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་མཛེས་པ་ནི་གནས་སྐབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་ཡིན་ནོ།

正因为如此，如来之身称为常住，因为近前所造作之身，以往圣者之力，无需勤作，如如意宝珠般，只要轮回存在便会显现。如是，彼如来即是不失坏众生利益果报之善根。
以忍辱为庄严，为福德藏之基础，以妙相为装饰，相好花朵绽放，行境适中相应，见之无不悦意，以此六句显示世尊以何身作何众生利益之身，此身即是色身。
此色身之圆满复以五相显示：根本因圆满、差别因圆满、自性圆满、时位圆满及事业圆满。
其中'以忍辱为庄严'显示根本因圆满。忍辱是庄严之因，如是说'以忍辱而成庄严'。又说'此是成就丑陋之道，即是愤怒、怨恨'，忍辱以自性修习及断除其违品而说为庄严之因。
'为福德藏之基础'显示差别因圆满，身体各支分之因即是差别因。此亦当从圣者无尽慧所说，于精进无尽说中之福德资粮无尽说中了知。
彼中说一切众生之福德蕴十倍成就如来一毛孔，一切毛孔所成就之福德蕴八倍成就一妙相。一切妙相所成就之福德蕴千倍成就除白毫、顶髻及法螺外之每一相好。
二十九相所成就之福德蕴万倍成就白毫。白毫所成就之福德蕴十万倍成就顶髻。顶髻所成就之福德蕴千万亿倍成就如来法螺。如是，如来色身即是福德藏之基础。
'以妙相为装饰，相好花朵绽放'此二句显示色身自性圆满，如来身庄严之自性即是以相好庄严。其中以妙相为装饰是因彼等为相好之眷属，相好花朵绽放是因彼等成为庄严。
'行境适中相应'显示时位圆满，于一切现前所行中庄严，故于一切威仪中庄严即是时位圆满。

།མཐོང་ན་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མཛད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་མཛད་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་ཀྱང་རབ་ཏུ་དང་བ་བསྐྱེད་ལ། གནས་སྐབས་ཀྱིས་ཀྱང་རབ་ཏུ་དང་བ་བསྐྱེད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་འདི་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་ཤིང་རབ་ཏུ་དང་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཉིད་འདིའི་མཐོང་ན་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དད་པས་མོས་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ། ཤེས་རབ་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ། སྟོབས་རྣམས་ལ་བརྫི་བ་མེད པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གསུམ་པོ་འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སེམས་ཅན་གང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་དད་པའི་བསམ་པའམ། ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་བསམ་པ་སྟེ། བསམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དྲུང་དུ་འོང་ངོ་། ། དད་པའི་བསམ་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཅི་འདྲ་བ་སྙམ་པའི་བསམ་པའམ། རབ་ཏུ་དགའ་བའི་བསམ་པའོ། །དེ་གཉི་ག་ཡང་མངོན་པར་འདོད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་ཁ་ཅིག་ནི་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་སྙམ་པའི་བསམས་པ་སྐྱེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བས ཡང་དག་པར་བསྐུལ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དྲུང་དུ་འགྲོའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཐོས་ནས་རབ་ཏུ་དང་བ་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བས་བསྐུལ་ནས་འགྲོ་སྟེ། དེ་བས་ན་འདིས་ནི་བར་མར་གནས་པ་དང་། དད་པ་དག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་ མཐོང་ན་དགའ་བ་དང་།རབ་ཏུ་དང་བ་སྐྱེད་པ་མཛད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་དད་པས་མོས་པ་རྣམ་པ་དེ་གཉི་གའི་ཡང་མངོན་པར་དགའ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་བསམ་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་བསམ་པ་ནི་དཔེར་ན་རྩོད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱེད་ པ་བདེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།།ལུས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་བསམ་པ་དེ་ནི་དཔེར་ན་འབྲོག་གནས་ལ་སོགས་པ་སྟོབས་ཀྱིས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་རྣམས་ལྟ་བུའོ། །དེ་བས་ན་འདིས་ནི་བསམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེ་འགྲས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་།ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མཛད་པའི་ཕྲིན་ལས་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་འདོད་པ་དེ་གཉི་གའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཅིང་སྟོབས་རྣམས་ཀྱིས་བརྫི་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོན་པ། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡབ།འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དེད་དཔོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་བཞིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་མཛད་པ་དེ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཁྱད་པར་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་འོད་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པས་རབ་ཏུ་དང་བ་བསྐྱེད་ནས་བདེ་འགྲོ་ལ་འགོད་པར་མཛད་ལ། བདེ་ འགྲོར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་བསམ་པས་ལྷག་པ་རྣམས་ནི་འཁོར་བའི་བདེ་བའི་ལམ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འགོད་པར་མཛད་དོ།།སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་བསམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ལྷག་པ་རྣམས་ཀྱང་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་ བསྐྱེད་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེད་པར་མཛད་དོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་དོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་ནི་རིགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་འགོད་ཅིང་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་མཛད་དེ། དེ་ལྟར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་ངན་འགྲོ་དང་ བདེ་འགྲོར་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་།སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ།

'见无不悦'这句话是显示圆满事业，如来身的事业以其自性能生起净信，以其时机也能生起净信，与众生无不相顺，仅仅见到就能了知'这是大士'而生起净信，这就是其见无不悦。
'信解者欢喜，智慧不能胜，诸力无能压'这三句话显示世尊依于何等众生而作众生利益。那些众生以信解心或胜伏心二种心态来到如来面前。
信解心有两种：一是'如何'的心态，二是欢喜的心态。这两者都是希求的本质，所以称为信解。如是，有些人生起'如何'的心态，被往昔善根所激发而来到如来面前。有些人听闻功德殊胜的本质后生起净信，被善根所激发而来。因此这显示了中立者和信解者。
由于使他们见之欢喜并生起净信，所以世尊是这两种信解者的欢喜因。胜伏心也有两种：智慧胜伏心，如为论辩而来的外道等；身力胜伏心，如以力量傲慢的牧人等。因此这显示了以两种心态来与佛作对者。
世尊由于具足殊胜智慧，具足胜伏事业的殊胜，所以对这两种想要胜伏的人，其智慧不能被胜，诸力不能压制。
'一切众生之导师，菩萨之父，圣者之王，往涅槃城者之商主'这四句显示世尊成办一切众生的事业。其中'一切众生之导师'是说世尊无差别地成办一切众生的事业。
如是，对于一些生于恶趣者，以光明和如来身的显现使他们生起净信而安置于善趣。对于生于善趣者，一些无缘者如前所说以胜伏心来者，则安置于轮回安乐之道如布施等。
对于有缘者以两种心态殊胜者，未生善根者令生善根，已生善根者令善根成熟，已成熟者则随其种性安置于声闻等而令解脱。
如是，世尊因为成办生于恶趣和善趣者、有缘和无缘者的事业，所以称为一切众生之导师。

།བྱ་བ་དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཞུགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ།།ཞུགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་དང་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡབ་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་དེ་ནི་རང་གི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་གཏོད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་བུ་མཚན་དང་ལྡན་པ་ལ་འཁོར་ལོ་ཡང་དག་པར་གཏོད་པ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕར་གྱུར་པ་དང་འདྲ་བ་དེ་དག་གི་ཡབ་ཏུ་གྱུར་ཞེས་བྱའོ།། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་བུ་ཕལ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་གྱུར་པ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་གཅིག་ཏུ་དཀའ་བཞིན་དུ་བྱེད་པས་རྟོག་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ པོ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་རིགས་གསུམ་ཅར་ལ་ཡང་སྲིད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དེད་དཔོན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པ་ ཐར་པའི་ས་བོན་མ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་གི་རིགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལམ་ནས་ལམ་གཞན་དུ་ཁྲིད་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་དེད་དཔོན་ཞེས་བྱའོ།།ཡེ་ཤེས་དཔག་ཏུ་མེད་པ། སྤོབས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། གསུང་རྣམ་པར་དག་པ། དབྱངས་སྙན་པ། སྐུ་བྱད་བལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ། སྐུ་མཚུངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་དྲུག་གིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཐབས་གང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་ཐབས་དེ་སྟོན་ཏེ། ཐབས་དེ་ཡང་དེ་ལས་གསུམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཚིག་དང་པོས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་སྟོན་ཏོ། །གསུམ་གྱིས་ནི་གསུང་གི་ཕྲིན ལས་སྟོན་ཏོ།།གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་སྟོན་ཏེ། གསུང་དང་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་དག་ནི་ཆོས་འཆད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷུར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་ཐབས་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཀྱང་དེ་དག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ གྱི་དོན་མཛད་པའི་ཐབས་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ།ཡེ་ཤེས་ནི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་འདིར་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཞེས་བཤད་དོ། །ཡུལ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་ཡེ་ཤེས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་དང་ལྡན་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡེ་ཤེས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐུ་དང་གསུང་གི་ ཕྲིན་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་ཐབས་ཡིན་པར་བཟུང་ལ།དེ་དག་ཀྱང་དཔག་ཏུ་མེད་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་གོ། །གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་ནི་སྤོབས་པ་དང་དབྱངས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་སྤོབས་ པའི་ཁྱད་པར་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཡི་གེ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དོན་ལ་བརྟེན་པའོ། །ཡི་གེ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་ཚིག་རེ་རེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡི་གེའི་བྱེ་བྲག་གཞན་དང་གཞན་དག་གིས་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་སྟོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤོབས་པ་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་མེད་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དོན་ ལ་བརྟེན་པ་ནི་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་སོ་སོ་ནས་ཞུ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཞུས་པའི་ཞུ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ལན་ཅིག་གསུང་གཅིག་བརྗོད་པ་ཁོ་ནས་ལན་ཐེབས་པ་ལས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་ཡི་གེ་དང་དོན་ལ་བརྟེན་པའི་སྤོབས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་བསམ་གྱིས་ མི་ཁྱབ་པ་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སྤོབས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱའོ།

此事的阶段差别有二种：入住阶段的差别和趣入阶段的差别。入住阶段的差别又因为要成就接近佛陀的缘故，佛种性和声闻种性的差别有二种。其中就佛种性者而言，说'诸菩萨之父'，即世尊以自己圆满功德得自在，正确付与诸菩萨，如转轮王将转轮王位正确付与具相之子，成为诸智者之父般，成为彼等之父。就声闻种性者而言，说'诸圣者之王'，即世尊如转轮王成为诸普通王子之王一般，成为一向精进获得觉悟的诸声闻之王。
趣入阶段的差别于三种种性皆有可能，因此就此而言说'往涅槃城者之导师'，即世尊对于趣入涅槃城、尚未生起解脱种子者，随其种性从一道引导至另一道，故称导师。
'无量智慧、不可思议辩才、清净语、悦耳音、身相无厌足观、无与伦比身'这六句词，显示世尊以何方便作有情利益之方便，此方便即是三业。其中依次第，第一句显示意业，三句显示语业，二句显示身业。语业和身业因为是说法等教化的本体，故显示专作有情利益的方便。意业也由于能发起彼等一切，故摄为作有情利益的方便。因为智慧与之俱行，此处说为意业。
由境无量故智慧无量，具此故世尊称为'无量智慧'。身语二业的相即摄为作有情利益的方便，彼等亦无量，世尊之智慧于此无碍趣入。语业显示辩才和音声清净功德圆满的殊胜。其中辩才的殊胜有二种：依文字和依义理。依文字者，依每一词以其他不同文字显示无量劫，然如来辩才无有穷尽。依义理者，于无量劫中无量有情各自提出无量提问，以一音说一语即能回答一切提问。如是以依文字和依义理的辩才殊胜，显示不可思议稀有妙法，故彼世尊称为'不可思议辩才'。

།ངག་གི་སྐྱོན་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྨྲ་བར་བཅོལ་བའི་སྐྱོན་སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ང་རོའི་སྐྱོན་གདངས་མི་སྙན་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྙེད་ པ་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་གསུང་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ།།གསུང་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་དབྱངས་སྙན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གསུང་གི་ཡོན་ཏན་ནི་གསུང་དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་པ་དང་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པ་ལས་རིག་པར་ བྱའོ།།སྐུ་བྱད་བལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་། སྐུ་མཚུངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་གཉིས་ནི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། རང་གི་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་སྐུ་བྱད་བལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་ལས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེའི་ཡན་ ལག་དང་ཉིང་ལག་དག་ལ་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ནས་མཐོང་ཡང་སྔོན་མ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་བལྟ་བའི་དགའ་བས་ངོམས་མི་ཤེས་པའི་སྐུ་བྱད་བལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།རང་གི་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་ནི་སྐུ་མཚུངས་པ་མེད་པ་ལས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་ཁམས་དང་། འགྲོ་ བ་དང་།སྐྱེ་གནས་དག་ཏུ་གདུལ་བྱ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ཁ་དོག་དང་སྤྱོད་པ་མཐུན་པར་བསྟན་པ་དང་། ཆོས་བསྟན་པས་འདུལ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་སྐུ་མཚུངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདོད་པ་དག་གིས་མ་གོས་པ། གཟུགས་དག་གིས་ཉེ་བར་མ་གོས་པ། གཟུགས་མེད་པ་དག་དང་མ་ འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་གསུམ་གྱིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་གང་ན་གནས་པ་དང་།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་མ་ཆགས་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་གང་ན་གནས་ཤིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་ཅེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ ན་གནས་ཏེ།དེ་ན་ལུས་དང་། ངག་དང་འབྲེལ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་དག་དང་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་ན་འདོད་པར་ གཏོགས་པའི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའམ།དེར་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་དག་གིས་མི་འཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་དག་གིས་མ་གོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བདེ་བ་དག་དང་། དེར་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་དང་འབྲེལ་པ་དེར་སྐྱེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པར་བསྟན་པས་སེམས་མ་འཕངས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དག་གིས་ཉེ་བར་མ་གོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉེ་བར་གོས་པ་ནི་ཉེ་བར་གོས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱང་བ་དང་སྐྱེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པར མཐོང་བས་རོ་མྱང་བའོ།།དེ་དག་མེད་པས་ན་ཉེ་བར་མ་གོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕུང་པོ་དག་ལས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། ཁམས་རྣམས་དང་མི་ལྡན་པ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བསྡམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་གསུམ་གྱིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དངོས་པོ་གང་ལ་ཡང་མ་ཆགས་པར་སེམས་ ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་དེ་སྟོན་ཏེ་དངོས་པོ་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་དང་།ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཆགས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི། ཡང་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་རབ་ཏུ་ཐར་བས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཕུང་པོ་དག་ལས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཁམས་རྣམས་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཁམས་རྣམས་དང་མི་ལྡན་པ ཞེས་བྱའོ།།སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསྡམས་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བསྡམས་པ་ཞེས་བྱའོ།

由于无有语言过失如妄语等，以及受托言说过失如毛竖等，以及音声过失如音调不悦耳等诸多过失，故称彼世尊为'语言清净'。
由于语言功德而令人悦意，故称彼世尊为'音声悦耳'。
语言功德应当了知具有五支及六十支音声功德。
'身相观之不厌'与'身无与等'这两个词，是显示身业所依之殊胜与自性之殊胜。其中所依之殊胜应从'身相观之不厌'了知，即彼世尊之肢体虽长久观看，仍如初见般以欢喜心无法满足，故称'身相观之不厌'。
自性之殊胜应从'身无与等'了知，即彼世尊于界、趣、生处中，对应化众生显现相应之色相与行为，以说法调伏，故称'身无与等'。
'不染欲界'、'不近染色界'、'不杂无色界'这三个词，是显示世尊住于何处及如何无执而利益众生。
其中，住于何处而利益众生？住于欲界与色界，因为彼处有身语相应。不住于无色界，正因如此而说'不杂无色界'。
其中，彼世尊于欲界利益众生时，不为欲界所摄之贪欲等或彼处所摄之众生邪行所夺，故称'不染欲界'。
于色界中入定时，不因入定之乐及彼处所摄之众生相应、生彼功德正说而心生羡慕，故称'不近染色界'。近染即是染著，即以入定味著及见生处功德而贪著。由无彼等，故称'不近染'。
'从蕴获得解脱'、'不具诸界'、'诸处已调伏'这三个词，是显示彼世尊于任何事物皆无执著而利益众生。此等事物即蕴、界、处，因为内外事物即是彼等自性。
彼等亦是执著之处，其中诸蕴是再生之相，以从彼等获得解脱，故称彼世尊'从蕴获得解脱'。
诸界是以诸根识对诸境相应之自性，以离彼所依之烦恼，故称彼世尊'不具诸界'。
诸处是见等生起之门，以调伏彼所依之烦恼，故称彼世尊'诸处已调伏'。

།མདུད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བཅད་པ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དག་ལས་རྣམ་ པར་གྲོལ་བ།སྲེད་པ་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བ། ཆུ་བོ་ལས་བརྒལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་བཞིས་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ན། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་དེ་སྟོན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། ཡུལ་དང་མ་ཕྲད་པ་ དང་།ཕྲད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མདུད་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གི་སྒོ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྲེད་པའི་སྒོ་རྣམས་དང་། ཆུ་བོའི་སོགས་རྣམས་སོ། །ཡུལ་དང་མ་ཕྲད་པ་རྣམས་ལ་ནི། དོན་དུ་གཉེར་བའི་རྣམ་པའི་ སྲེད་པའི་སྒོ་ནས་མདུད་པར་གྱུར་པ་དག་ཡིན་ནོ།།ཕྲད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཤས་ཆེར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་ཆུ་བོ་བཞིན་དུ་འཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་འགྱུར་བ་དག་ཡིན་ནོ། །མདུད་པ་དེ་དང་དེ་དག་གི་སྒོར་གྱུར་པ་སྲེད་པ་རྣམས་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དེ་དང་དེ་དག་གི་སྒོར་གྱུར་པ་ཆུ་བོ་ རྣམས་སྤངས་པའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་མདུད་པ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་བཅད་པ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། སྲེད་པ་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བ། ཆུ་བོ་ལས་བརྒལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ། འདས་པ་དང་མ་བྱོན་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པ།མྱ་ངན་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ། ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་བཞིས་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ན། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་དེ་སྟོན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། ཐ་དད་མེད་པར་མཁྱེན་ པ་དང་།མི་གནས་པའི་མཁྱེན་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་བྱའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཐ་དད་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པ་ནི། དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཚེ་དང་། སྐུའི་ངོ་བོ་དང་། ཞིང་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུས་མཉམ་པ་ཉིད་བརྙེས་པའི་ཕྱིར། འདས་པ་དང་། མ་བྱོན་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མི་གནས པའི་མཁྱེན་པ་ནི།འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད། འདིའི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་མཐའ་ནི་ དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གནས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གཟིགས་པའི་ས་ལ་བཞུགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གཟིགས་པའི་ས་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེས་དེ་ཁོ་ན་ལ་གནས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་གཟིགས་ནས། བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པས་སྐུ་གསུམ་པོ་དེ་ཁོ་ན་ལ་བཞུགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟར ལུང་ལས།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུས་ས་བཅུ་ལ་གནས་པ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྟོན་ཅིང་། འོག་མིན་གྱི་གནས་ན་བཞུགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ལོངས་ སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པར་སྦྱོར་བར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

以'断除诸结、解脱诸苦恼、解脱诸贪爱、度过诸暴流'这四句话，说明世尊具足断除功德时如何利益众生。烦恼略而言之，以未遇境和已遇境的差别分为两种：结缚相和苦恼相。其门也有两种：贪爱之门和暴流等门。对于未遇境者，是以追求相的贪爱门而成为结缚。对于已遇境者，是以多分行为之门如暴流般夺取而成为苦恼。由于断除了彼等结缚之门的贪爱，以及彼等苦恼之门的暴流，故称世尊为'善断诸结、解脱诸苦恼、解脱诸贪爱、度过诸暴流'。
以'圆满智慧、安住过去未来现在诸佛世尊智慧、不住涅槃、安住真实边际'这四句话，说明世尊具足智慧功德时如何利益众生。此智慧有三种：遍知一切相、无差别智、不住智。其中遍知一切相，是因智慧遍及一切所知聚及一切相，故称'圆满智慧'。无差别智，是因三世诸佛虽以寿命、身体本质、刹土等差别而有不同，但由法身获得平等性，故称'安住过去未来现在诸佛世尊智慧'。不住智，是因不住轮回和涅槃，故'不住涅槃'，即安住真实边际者，即是此中不住声闻等涅槃。真实边际即清净真如，此即法身。安住于彼，称为'安住真实边际'。
'安住观察一切众生地'，此中总义是：观察一切众生地即如来三身，即如来安住真如，观察一切众生相续，随其意乐以三乘门示法，故说唯安住彼三身。如经中说：'世尊以圆满受用身为住十地之圣观世音自在等诸大士说大乘法，住色究竟天。'如是首先说明以受用圆满身作众生利益。

།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པར་སྦྱོར་བར་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་གཞུང་ལུགས་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་ལས་ གཞན་པ་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་གཟིགས་ནས་ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་བསྟན་པས་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དང་།སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཆོས་ཉིད་སྟོན་ཅིང་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་བཞུགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དེ་ཡང་དེ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པ་ ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ནི་གཉི་གའི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་དེ་ཉིད་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་མེད་ན་དེ་གཉི་ག་ཡང་མེད་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གཟིགས་པའི་ས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གསུམ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ།།འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནོ། །འདིར་བསྡུས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། རྒྱུན་མི་འཆད་གཟུགས་སེམས་ཅན་དང་། །དེ་ཡི་བྱ་བ་རིགས་པ་དང་། །ཁམས་དང་དངོས་ལ་མ་ཆགས་དང་། །སྤངས་དང་ཡེ་ཤེས་ཕུན་ སུམ་ཚོགས།།གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྤྱད་པ་འདི། །གཉིས་དང་དྲུག་དང་གསུམ་དང་བཞི། །དྲུག་དང་གསུམ་གཉིས་བཞི་ཚན་གཉིས། །ཚིག་འདི་དག་གིས་རབ་ཏུ་བསྟན། །རྣམ་པ་དྲུག་གིས་སྐུ་བསྟན་པ། །རྩ་བའི་རབ་དབྱེ་རྒྱུ་དང་རང་། །གནས་སྐབས་མཛད་པ་ཕུན་ཚོགས་པའི། །ཚིག་ རྣམས་ཀྱིས་ནི་འདིར་བཤད་དོ།།སྟོན་པ་ཕུན་ཚོགས་དེ་རྒྱུ་དང་། །དེ་བཞིན་བྱོན་པ་ཁོ་ན་དང་། །དེ་ཡི་ཕྲིན་ལས་དེ་གནས་ཏེ། །དྲན་པ་ཉུང་ངུའི་བསྡུས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་ ་སོ།

化身也具有利益众生的事业，如经典中所说：'世尊以化身在欲界中与圣者舍利子等以及其他具有福缘者相处，观察众生心相续后，以三种神变示现，随顺其意乐和根机，宣说声闻乘法性，住世直至轮回穷尽。'由此表明化身也具有此等功德。
法身是二者的基础，故为彼等之因，是主要的因。若无法身，则二者也不存在，利益众生的事业也将不复存在。因此，观照一切众生的境界即是如来三身，此为定论。
这些是如来的真实功德。此处总结偈颂为：'相续不断及形相，众生及其诸事业，界性实相无执著，断证智慧皆圆满。为利他故而修行，二六三四六三二，复有四对共八法，以此诸语善宣说。以六相而示身，根本差别因与体，阶位事业皆圆满，此中以语而宣说。圆满导师彼因缘，如是降临唯一性，彼之事业彼安住，此为略摄少分念。'
《圣佛随念广释》由阿阇黎世亲造毕。


D3988

། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་དཱ་ན་ཤྲཱི་ལ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་པ་དགེ་སློང་དཔལ་བརྩེགས་རཀྵི་ཏས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་བབ་པའོ།།[་@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨེ་ཀ་གཱ་ཐཱ་བྷཱ་ཥཾ་། བོད་སྐད་དུ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་པའི་བཤད པ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྐྱེས་བུ་ཁྱུ་མཆོག་ཆེན་པོ་ཁྱོད་འདྲའི་དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོ་ལྷ་ཡུལ་ས་ལའང་མེད། །འཇིག་རྟེན་འདི་ནའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་རྣམ་ཐོས་བུ་ཡི་གནས་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ལྷ་ཡི་ཕོ་བྲང་གནས་མཆོག་དག་ནའང་མེད་ལ་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་དག་ནའང་མེད། ། རི་དང་ནགས་སུ་བཅས་པའི་ས་སྟེང་རྒྱས་པ་ཀུན་ཏུ་བསྐོར་ཀྱང་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་ཅི་རིགས་པར་སོ་སོར་མ་ངེས་པའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་པོར་གྱུར་པ་སྐྱེས་བུ་ཁྱུ་མཆོག་ཏུ་འདོད་པ་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པས་ཉིན་ཞག་བདུན་དུ་རྣམ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་འབད་པས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འགྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐར་རྒྱལ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་བརྗོད་པར་མངོན་ནོ།།དེ་ལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ནང་ན་ཁྱད་དུ་འཕགས་པར་འདོད་པ་ལྷའི་ཡུལ་ན་ཚངས་པ་དང་། མཚེ་མ་དང་། དགའ་ལྡན་དང་། འཕྲུལ་དགའ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དོ། །ས་དང་འབྲེལ་ པའི་ཕྱིར་ས་ལ་སྟེ།རི་རབ་ཀྱི་རྩེ་མོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལྟ་སྟེ། དེ་བས་ན་གནས་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བང་རིམ་བཞིའི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོས་ན་ནི་རྣམ་ཐོས་ཀྱི་བུའོ། །ཕྱོགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་ཐོས་སྲས་དང་། མིག་མི་བཟང་དང་། འཕགས་སྐྱེས་པོ་དང་། ཡུལ་ འཁོར་སྲུང་གིའོ།།ཕྱོགས་མཚམས་ནི་རི་རབ་ཀྱི་སྟེང་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་བཞི་ནི་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་དེ་དག་རྙེད་པའི་དགེ་བའི་འབྲས་བུས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ན། ཁྱད་པར་དུ་ལྷག་ པ་ལྟ་ག་ལ་ལགས།མ་ངེས་པའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་པོར་གྱུར་པ་དག་ནི་སྐྱེས་བུའི་མཆོག་ཏུ་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་འདི་ན་སྐེམ་བྱེད་དང་དབང་ཕྱུག་དང་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པས་ལུས་དང་སེམས་རབ་ཏུ་ཞི་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ ཉན་ཐོས་དང་འདྲ་བའང་མ་ཡིན་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས།སྐྱེ་བོ་མང་པོ་དང་། ལོ་ཏོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་བརྒྱན་པའི་སངས་རྒྱས་དང་། སངས་མ་རྒྱས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་གཙོ་བོར་བཀུར་བ་ནི་བྲམ་ཟེ་དང་། རྒྱལ་པོ་དག་སྟེ། དེ་དག་ ཀྱང་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་ངན་པས་ཉན་ཐོས་དང་འདྲ་བའང་མ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་སྤྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པ་རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། བླ་གབ་མེད་པ་དང་། དུར་ཁྲོད་དང་། ཚལ་གྱི་ནང་ན་གནས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྔགས་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་དང་། ཀུན་བརྗོད་པ་ དང་།རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱོབ་པར་མི་ནུས་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོར་འདོད་པ་སེར་སྐྱ་དང་འུག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་དང་ཐུགས་རྗེའི་ཁྱད་པར་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ ཁྱོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ནི་མཚུངས་མེད་པས།།ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཁྱད་པར་ཆེན་པོས་འཕགས། །ཞེས་བཤད་དོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་དང་བཤད་པ་དག་གིས་ཅི་རིགས་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བླ་མ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ཁྱུ་མཆོག་ ཆེན་པོ་ཁྱོད་འདྲའི་དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོ་གཞན་དག་ལྷ་ཡུལ་ས་ལའང་མེད།།ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་སོ་སོའི་བཤད་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་འདི་ནའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལའོ།

印度堪布达那室利拉与大译师比丘华智戒护译校已定。
